Digital Islamic Humanities

Digital Islamic Humanities

Process Modeling of the Stages of Determining the Issuance of Hadith: An Introduction to Digital Authentication

Document Type : Original Article

Authors
1 Lecturer and researcher of Khorasan Seminary
2 Lecturer and researcher of Khorasan Seminary and PhD student of Criminal Jurisprudence at Razavi University of Islamic Sciences
3 Head of the Academic Department of Hadith and Rijal Studies Qom Iran
Abstract
 Determining the issuance (ṣudūr) of a hadith constitutes one of the fundamental stages in Hadith studies. Due to its inherent complexities, this process requires high precision and the systematic execution of ordered, step-by-step procedures. Hadith scholars rely primarily on the science of rijāl (biographical evaluation of transmitters) to authenticate this process. However, this methodological pathway has not been formally codified or clearly articulated in scholarly sources and has largely remained implicit, experiential, and mentally practiced. Therefore, process modeling of these stages is essential for systematizing the knowledge of determining hadith issuance and facilitating its integration into digital tools.This article focuses on the first three stages of determining the issuance of hadith, namely: (1) verification of certainty regarding issuance; (2) reconstruction of the chain of transmission (isnād); and (3) identification of transmitters. It seeks to clarify and model the step-by-step procedures involved in these operations. Process modeling of these stages enables the design of conceptual models and algorithms that may serve as a foundation for the digitalization of hadith authentication processes. Furthermore, the study examines the role of such process modeling as a bridge between traditional hadith scholarship and modern technological tools.The aim of this article is to explicate and model the stages involved in determining the issuance of hadith and to propose frameworks that can serve as a basis for developing digital hadith authentication systems. Given the breadth of the subject, this study—based on library research and employing a descriptive-analytical method—addresses only the first three stages, while the examination of the remaining two stages is deferred to future research.
Keywords

ابن‌بابویه، محمد بن علی (1398ق)، التوحید. تصحیح: حسینى، هاشم‏، قم: جامعه مدرسین‏.
اردبیلى، احمد بن محمد (1403ق)، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان. تصحیح: مجتبى عراقى، على‌پناه اشتهاردى، حسین یزدى اصفهانى‌، قم: انتشارات اسلامى.
اردبیلى، محمد بن علی (1403ق)، جامع الرواة و إزاحة الاشتباهات عن الطرق و الأسناد. بیروت: دار الأضواء.
انصاری، مرتضی (1428ق)، فرائد الاصول. چاپ نهم، قم: مجمع الفکر الاسلامی.
برقى، احمد بن محمد (1371ق)، المحاسن. چاپ دوم، قم: دار الکتب الإسلامیة.
بکاء، سید محمد (1436ق)، قبسات من علم الرجال ابحاث السید محمدرضا السیستانی. عراق: دار الورکاء.
پیروزفر، سهیلا؛ رضاداد، فاطمه (1393)، «راه‌کارهای تمییز مشترکات و توحید مختلفات»، مطالعات اسلامی، علوم قرآن و حدیث، دوره پاییز و زمستان، سال چهل و ششم، شماره 93، ص 39–64.
حسینی شیرازی، سید علیرضا (1398)، اعتبارسنجی احادیث شیعه. چاپ دوم، تهران: سمت.
حلّی، حسن بن یوسف (1411ق)، رجال العلامة حلّی. چاپ دوم، نجف: دار الذخائر.
خامنه‌ای، سید علی (1377)، چهار کتاب اصلی علم رجال. چاپ سوم، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى.
خراسانی، محمد کاظم (1409ق)، کفایة الاصول. قم: موسسة آل البیت.
خواجویى، اسماعیل بن محمدحسین (1413ق)، الفوائد الرجالیة (الخواجویی). مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی.
خویى، ابو القاسم (1418ق)، موسوعة الإمام الخوئی. قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی.
خویى، ابو القاسم (بی‌تا)، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرجال. بی‌جا: بی‌نا.
دلبری، سید علی (1398)، آشنایی با اصول علم رجال. چاپ پنجم، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
سبحانی، جعفر (1425ق)، کلیات فی علم الرجال. چاپ ششم، قم: نشر اسلامی.
سبحانی، جعفر (1433ق)، اصول الحدیث و احکامه. بیروت: دار جواد الائمه.
سند، محمد (1429ق)، بحوث فى مبانى علم الرجال. چاپ دوم، قم: مدین.
شبیری زنجانی، محمد جواد (1429ق)، توضیح الاسناد المشکلة فی الکتب الاربعة. قم: دارالحدیث.
شبیری، سید محمد جواد (1439ق)، اصول الرجال. نجف: دار البذرة.
شوشتری، محمد تقی (1415ق)، قاموس الرجال. چاپ اول، قم: نشر اسلامی.
صدر، محمد باقر (1408ق)، بحوث فی شرح العروة الوثقی. تصحیح: محمود هاشمی شاهرودی، چاپ دوم، قم: مجمع الشهید آیة الله الصدر العلمی.
صدر، محمد باقر (1418ق)، دروس فی علم الأصول. چاپ پنجم، قم: انتشارات اسلامى.
طوسى، محمد بن حسن (1407ق)، تهذیب الاحکام. تصحیح: خرسان، حسن الموسوى، چاپ چهارم، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
علیارى تبریزى، على بن عبدالله (1412ق)، بهجة الآمال فی شرح زبدة المقال. چاپ دوم، تهران: بنیاد فرهنگ اسلامى کوشانپور.
فضلی، عبد الهادی (1430ق)، اصول علم الرجال. چاپ دوم، بیروت: مرکز الغدیر.
فیاض، اسحاق (1422ق)، محاضرات فی اصول الفقه (تقریرات درس آیت الله العظمی خویی). قم: موسسة إحیاء آثار الامام الخویی.
فیض کاشانى، محمد محسن (1406ق)، الوافی. اصفهان: کتابخانه امام أمیر المؤمنین علی.
کلباسى، ابوالهدى (1419ق)، سماء المقال فی علم الرجال. قم: مؤسسة ولی العصر علیه السلام للدراسات الإسلامیة.
کلباسى، محمد بن محمدابراهیم (1422ق)، الرسائل الرجالیة. قم: موسسه علمى فرهنگى دار الحدیث.
کلینى، محمد بن یعقوب (1407ق)، الکافی. تحقیق: علی اکبر غفاری، چاپ چهارم، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
کاظمی خراسانی، محمد علی (1376)، فوائد الاُصول (تقریرات درس محقق نایینی). قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
مامقانی، عبدالله (1411ق)، مقباس الهدایة فی علم الدرایة. تحقیق: محمدرضا مامقانی، قم: موسسة آل البیت.
مجلسی، محمد باقر (1404ق)، مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول. چاپ دوم، تهران: دارالکتب الاسلامیة.
مجلسی، محمد باقر (1420ق)، الوجیزة فی الرجال. تصحیح: محمد کاظم رحمان ستایش، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى.
مظفر، محمد رضا (1430ق)، اصول الفقه. چاپ پنجم، قم: نشر اسلامی.
معین، محمد (1386)، فرهنگ معین. چاپ چهارم، تهران: انتشارات ادنا.
نجاشی، احمد بن علی (1365)، رجال النجاشی. تحقیق: سید موسی شبیری زنجانی، چاپ ششم، قم: نشر اسلامی.
نجاشی، احمد بن علی (1365ش)، رجال النجاشی. تحقیق: سید موسی شبیری زنجانی، چاپ ششم، قم: نشر اسلامی.
نجفى، محمد حسن (1404ق)، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام. تصحیح: عباس قوچانى و على آخوندى، چاپ هفتم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
هادوى تهرانى، مهدى (1426ق)، تحریر المقال فی کلیات علم الرجال. چاپ دوم، قم: موسسه فرهنگى خانه خرد.
هاشمی شاهرودی، محمود (1417ق)، بحوث فی علم الأصول (تقریرات درس آیت الله العظمی شهید صدر). چاپ سوم، قم: موسسة دایرة المعارف فقه اسلامی.
واسطی، عبد الحمید (بی‌تا)، الگوریتم اجتهاد (روش‌شناسی استنباط فقهی). منتشر نشده.
نرم‌افزار درایة النور، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور.