علوم اسلامی و انسانی دیجیتال

علوم اسلامی و انسانی دیجیتال

چگونگی اثرگذاری اختلال تردید در راوی در فرآیند ارزیابی اسناد بر بستر نرم‌افزار درایه‌النور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس گروه علمی رجال و حدیث، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور قم ایران
2 پژوهشگر رجال و حدیث مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور، قم
چکیده
اختلال تردید در راوی یکی از چالش‌های مهم در ارزیابی اسناد حدیثی است که به دلیل پیچیدگی و تأثیر آن بر ارکان اصلی ارزیابی اسناد، از جمله رابطه شاگردان و مشایخ، توثیق و تضعیف، و ارسال و اتصال، نقش تعیین‌کننده‌ای در طبقه‌بندی احادیث (صحیح، موثّق، ضعیف و حسن) ایفا می‌کند. پژوهش حاضر که در بستر زیرساخت‌های نرم‌افزار درایه‌النور انجام شده ، به کمک این زیر ساخت ها به تکمیل فرآیند ارزیابی اسناد از طریق شناسایی، تجمیع و تحلیل آثار اختلال تردید در راوی پرداخته است. در این مطالعه، طبق شیوه‌های موجود در زیرساخت نرم‌افزار درایه‌النور ، برای حالت‌های مختلف عارض بر سند و اجزای آن، کدهایی پیشنهاد شده که در صورت اعمال و تطبیق این کدها با حالت‌های مختلف سند، می‌توان تأثیر اختلال تردید را در ارزیابی اسناد مشاهده نمود. این کدها به عنوان ابزاری برای ارتباط بین پژوهشگر و رایانه، امکان شناسایی و تحلیل آثار اختلال تردید را بر روی داده‌های اسناد فراهم می‌کنند. پژوهش حاضر با ارائه راهکارهای جدید، به تکمیل و ارتقای فرآیند ارزیابی اسناد کمک می‌کند. همچنین، به منظور افزایش دقت در تحلیل‌ها، رابطه‌های مختلف، از جمله رابطه شیخ و شاگردی و رابطه راوی و مروی‌عنه، به‌صورت مجزا بررسی شده‌اند. این تفکیک به رفع چالش‌های موجود در طبقه‌شناسی و توثیقات عام کمک می‌کند. در نهایت، این پژوهش با شناسایی چالش‌های اساسی و ارائه راهکارهای عملی، گامی مؤثر در جهت بهبود فرآیند ارزیابی اسناد حدیثی در بستر دیجیتال برمی‌دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1-ابن‏بابویه، محمد بن على‏،1404ه.ق،من لا یحضره الفقیه، مقدمه و تصحیح: غفارى، على‏اکبر،چاپ دوم،قم، جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی‏.
2-ابن بابویه، محمد بن على،1406ه.ق‏، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال،چاپ دوم،قم، دار الشریف الرضی للنشر.
3-برقى، احمد بن محمد بن خالد،1371ه.ق،المحاسن،چاپ دوم،قم، محقق / مصحح: محدث، جلال الدین‏، دار الکتب الإسلامیة
4-حسکانی، عبید الله بن عبد الله‏،1411ه.ق، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل‏، محقق / مصحح: محمودى، محمدباقر،چاپ اول،تهران، التابعة لوزارة الثقافة و الإرشاد الإسلامی، مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیة.
5-خویى، ابوالقاسم‏،1413ه.ق،معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة،چاپ پنجم،نجف اشرف،موسسه الامام الخوئی الاسلامیه.
6- سبحانی،شیخ جعفر،1410ق،کلیّات فی علم الرجال،چاپ دوّم،قم، مرکز مدیریت حوزه علمیه قم.
7-شبیری، سید جواد؛ میرمهدی، سید محسن،1398ه.ش،نقش تعبیر واسطه در معجم رجال، نشریه ره آورد نور،شماره67،صفحات 12تا20.
8-شبیرى زنجانى، محمد جواد، 1429 ه ق‏ ، توضیح الأسناد المشکلة فی الکتب الأربعة،چاپ اول،قم، سازمان اوقاف و امور خیریه‏.
9-شبیری زنجانی،سید موسی،التعلیقات الرجالیه علی کتب الحدیث،چاپ یازدهم،قم،مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی(نور).
10- شبیری زنجانی،سید موسی، دروس خارج نکاح،چاپ اول،قم، مرکز فقهی امام محمد باقر علیه السلام وابسته به دفتر آیه الله العظمی شبیری زنجانی.
11-شیخ حر عاملى، محمد بن حسن‏،1409ق، تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعة،چاپ اوّل،قم،مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏.
12-طوسى،محمد بن الحسن‏،1407ق،تهذیب الاحکام، محقق / مصحح: خرسان، حسن الموسوى‏،چاپ چهارم،تهران، دار الکتب الإسلامیه‏.
13-طوسى، محمد بن الحسن‏،1390ق، الإستبصار فیما اختلف من الأخبار،چاپ چهارم،تهران،دارالکتب الاسلامیه.
14-طوسى، محمد بن حسن‏،1373ش،رجال الطوسی،محقق: قیومى اصفهانى، جواد،چاپ سوم،قم،جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی‏.
15-کشى، محمد بن عمر،1404 ه. ق‏، اختیار معرفة الرجال‏،محقق: رجایى، مهدى‏،چاپ اول،قم،موسسة آل البیت( علیهم السلام) لإحیاء التراث‏.
16-کلینى، محمد بن یعقوب‏،1407ق،الکافی، محقق / مصحح: غفارى على اکبر و آخوندى، محمد،چاپ چهارم،تهران،دار الکتب الإسلامیة.
17-کجورى شیرازى، محمدمهدى‏،1424ه.ق، الفوائد الرجالیة( کجوری شیرازی)، محقق: رحمان ستایش، محمدکاظم‏،چاپ اول،قم، موسسه علمى فرهنگى دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر.
18-مفید، محمد بن محمد ،1413 ه.ق،الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، محقق / مصحح: مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏،چاپ اول،قم، کنگره شیخ مفید.
19-مظفر، محمد رضا،1387ه.ش،أصول الفقه( با تعلیقه زارعى)،چاپ پنجم،قم،بوستان کتاب( انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم).
20-مامقانی،عبدالله،1431ه.ق، تنقیح المقال فی علم الرجال( ط الحدیثة)،چاپ سی وششم،قم،محقق: مامقانى، محى‏الدین‏،موسسة آل البیت( علیهم السلام) لإحیاء التراث‏.
21-نجاشى، احمد بن على‏،1365ش، رجال النجاشی‏،چاپ ششم،قم، جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی‏.