علوم اسلامی و انسانی دیجیتال

علوم اسلامی و انسانی دیجیتال

فاصلۀ طبقاتی پیوستار، روشی نوین برای تحلیل های زمانی راویان حدیث

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 طلبه درس خارج و دانش آموخته سطح 3 رشته علوم حدیث، حوزه علمیه خراسان
2 دانش آموخته سطح 4 رشته علوم حدیث و کارشناس علمی پروژه «ثقات»
چکیده
تعیین دقیق زمان زندگانی راویان حدیث، به‌ویژه سال‌های تولد و وفات آن‌ها، در مطالعات تاریخی و حدیثی از اهمیت بالایی برخوردار است. بررسی اتصال سند، تحلیل روایات در بستر تاریخی و شناخت سیر تطور موضوعات حدیثی از کاربردهای تحلیل های زمانی راویان است. این پژوهش با هدف ارتقای دقت و کارایی روش‌های سنتی، روشی نوین را برای تخمین زمان زندگی راویان بر پایۀ مفهوم «فاصلۀ طبقاتی پیوستار» ارائه می‌دهد. این روش با تحلیل داده‌های شبکه‌ای روابط استاد - شاگردی در منابع حدیثی و بهره‌گیری از ساختار گرافی، امکان تخمین دقیق‌تر زمان تولد و وفات راویان را فراهم می‌آورد. با اعمال مدل‌های احتمالاتی استخراج شده از داده‌های معتبر، میانگین خطای تخمین زمان وفات ۸.۸ سال و خطای تخمین زمان تولد ۱۳ سال محاسبه شده است که نشان از دقت بالای این روش دارد. علاوه بر محاسبۀ زمان تولد و وفات راویان، ترسیم نمودار زندگی و محاسبۀ اختلاف سنی طبقات رجالی نیز از دیگر دستاوردهای این پژوهش به شمار می‌رود. این پژوهش، گامی نو در استفاده از روش‌های کمی و تحلیل داده‌محور در مطالعات حدیثی محسوب می‌شود و می‌تواند به‌عنوان ابزاری کارآمد برای محققان علم رجال و تاریخ اسلام به کار رود.
کلیدواژه‌ها